Οδηγίες για τη φορολογική μεταχείριση των προνοιακών παροχών σε χρήμα που χορηγεί ο ΟΠΕΚΑ σε άτομα με αναπηρία

 

Με την εγκύκλιο Ε.2077/2020 της ΑΑΔΕ δίνονται οδηγίες για τη φορολογική μεταχείριση των προνοιακών παροχών σε χρήμα που χορηγεί ο ΟΠΕΚΑ σε άτομα με αναπηρία.

Ειδικότερα, γίνονται γνωστά τα εξής:
«1. Mε την Ε.2105/2019 εγκύκλιο κοινοποιήθηκαν οι διατάξεις του άρθρου 81 του ν.4611/2019 σύμφωνα με τις οποίες ορίζεται ότι τα χρηματικά ποσά που καταβάλλονται από τον Οργανισμό Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΟΠΕΚΑ) από 1.1.2019 και εξής, ως προνοιακές παροχές σε χρήμα σε άτομα με αναπηρία δεν εμπίπτουν σε καμία κατηγορία εισοδήματος και δεν φορολογούνται, συνεπώς δεν υπάγονται και στην ειδική εισφορά αλληλεγγύης του άρθρου 43Α του ν.4172/2013. Το ποσό των προνοιακών παροχών σε χρήμα σε άτομα με αναπηρία, δεν υπόκειται σε οποιαδήποτε κράτηση ή εισφορά, δεν κατάσχεται εις χείρας του Δημοσίου ή τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης και δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη προς τη φορολογική διοίκηση και το Δημόσιο εν γένει, τους δήμους, τις περιφέρειες, τα νομικά πρόσωπα των Ο.Τ.Α. α' και β' βαθμού, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τα πιστωτικά ιδρύματα και δεν υπολογίζεται στα εισοδηματικά όρια για την καταβολή οποιασδήποτε παροχής κοινωνικού ή προνοιακού χαρακτήρα.

2. Επίσης, με την Α.1025/2020 Απόφαση Διοικητή ΑΑΔΕ για τον τύπο και περιεχόμενο της βεβαίωσης αποδοχών ή συντάξεων, της βεβαίωσης των αμοιβών από επιχειρηματική δραστηριότητα και της βεβαίωσης εισοδημάτων από μερίσματα, τόκους, δικαιώματα καθώς και υποβολή αυτών με τη χρήση ηλεκτρονικής μεθόδου επικοινωνίας μέσω διαδικτύου για το φορολογικό έτος 2019, ορίστηκε ότι ο ΟΠΕΚΑ δεν αποστέλλει αρχείο για τις προνοιακές παροχές σε χρήμα που χορηγεί σε άτομα με αναπηρία που αποσκοπούν στην κάλυψη των αναγκών της αναπηρίας τους και οι οποίες σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 81 του ν.4611/2019 δεν εμπίπτουν σε καμία κατηγορία εισοδήματος (υποπεριπτώσεις αα', ββ', γγ', δδ', εε', στστ', ζζ', ηη', θθ', ιι' της περίπτωσης ε' του άρθρου 4 του ν.4520/2018).

3. Το κριτήριο για να χορηγηθούν στους δικαιούχους οι ως άνω προνοιακές παροχές σε χρήμα, είναι η ύπαρξη αναπηρίας και οι αυξημένες ανάγκες που κατά τεκμήριο έχουν αυτοί λόγω της αναπηρίας τους. Από τις σχετικές διατάξεις δεν προκύπτουν άλλα κριτήρια βάσει των οποίων χορηγούνται οι παροχές αυτές και περαιτέρω από τις σχετικές διατάξεις δεν προκύπτει ότι η χορήγηση των εν λόγω παροχών σχετίζεται με την κάλυψη συγκεκριμένων δαπανών αναπηρίας. Συνεπώς, οι προαναφερόμενες προνοιακές παροχές σε χρήμα που χορηγούνται σε άτομα με αναπηρία, μπορούν να καλύψουν τεκμήρια και να αναγραφούν επομένως στους κωδικούς 781-782 της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος φορολογικού έτους 2019 (Ε1) και όχι στους κωδικούς 429-430. Η αναγραφή των εν λόγω ποσών στους κωδικούς αυτούς (781-782), μπορεί να αποδειχθεί με οποιοδήποτε πρόσφορο μέσο.

4. Κάθε άλλη αντίθετη θέση της υπηρεσίας μας ως προς τα ανωτέρω, παύει να ισχύει.»

Mη υποχρεωση υποβολης βεβαιωσεων για φορολογικη χρηση

H Διοίκηση του ΟΠΕΚΑ εν όψει της υποβολής δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος για το φορολογικό έτος 2019 επισημαίνει προς όλους τους ενδιαφερόμενους ότι:

Δυνάμει της απόφασης του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΦΕΚ Β 406/11.02.2020 ) κατ’ εφαρμογή των σχετικών φορολογικών διατάξεων, που καθορίζουν ποιες παροχές δεν θεωρούνται φορολογητέο εισόδημα,  ο ΟΠΕΚΑ δεν συντάσσει βεβαίωση αποδοχών για το φορολογικό  έτος 2019 ούτε αποστέλλει σχετικό αρχείο στη φορολογική διοίκηση, όσον αφορά:

• Προνοιακά αναπηρικά επιδόματα (επίδομα κίνησης σε παραπληγικούς, τετραπληγικούς και ακρωτηριασμένους, διατροφικό επίδομα σε νεφροπαθείς, μεταμοσχευμένους πνευμόνων και μυελού των οστών, καθώς και σε αλλοδαπούς και ομογενείς νεφροπαθείς, μεταμοσχευμένους καρδιάς, ήπατος, οικονομική ενίσχυση ατόμων με βαριά αναπηρία, οικονομική ενίσχυση ατόμων με βαριά νοητική υστέρηση, οικονομική ενίσχυση παραπληγικών – τετραπληγικών και ακρωτηριασμένων ανασφάλιστων και ασφαλισμένων του Δημοσίου, ενίσχυση ατόμων με συγγενή αιμολυτική αναιμία (μεσογειακή δρεπανοκυτταρική μικροδρεπανοκυτταρική κ.λπ.) ή συγγενή αιμορραγική διάθεση (αιμορροφιλία κ.λπ.), Σύνδρομο Επίκτητης Ανοσοανεπάρκειας (AIDS), οικονομική ενίσχυση κωφών και βαρήκοων ατόμων, οικονομική ενίσχυση ατόμων με αναπηρία όρασης, οικονομική ενίσχυση ατόμων με εγκεφαλική παράλυση, εισοδηματική ενίσχυση ασθενών και αποθεραπευμένων χανσενικών και μελών των οικογενειών τους)
• Προνοιακές παροχές, οικονομικές και εισοδηματικές ενισχύσεις και κοινωνικές υπηρεσίες για την οικονομική στήριξη – ενίσχυση ειδικών και ευπαθών ομάδων (Επίδομα Στεγαστικής Συνδρομής σε ανασφάλιστους υπερήλικες, εισοδηματική ενίσχυση Οικογενειών Ορεινών Μειονεκτικών Περιοχών, Κάρτα μετακίνησης Πολυτέκνων)
• Επίδομα ομογενών προσφύγων που χορηγείται βάσει των διατάξεων του ν.δ. 57/1973 στα πλαίσια παροχής προγραμμάτων Κοινωνικής Προστασίας
• Έκτακτες εφάπαξ οικονομικές ενισχύσεις σε δικαιούχους που επλήγησαν από φυσικές καταστροφές.
• Έξοδα κηδείας της περίπτωσης γ’ του άρθρου 4 του ν. 4520/2018
• Παροχές και υπηρεσίες του Λογαριασμού Αγροτικής Εστίας σύμφωνα με το ν. 3050/2002 (περίπτωση δ’ άρθ. 4 ν. 4520/2018)

Τα εν λόγω ποσά που καταβλήθηκαν κατά το έτος 2019 από τον ΟΠΕΚΑ δεν αναγράφονται στους οικείους κωδικούς της φορολογικής δήλωσης και δεν υφίσταται  η υποχρέωση υποβολής σχετικής βεβαίωσης κατά την υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος για το φορολογικό έτος 2019. Ως εκ τούτων ο ΟΠΕΚΑ δεν εκδίδει βεβαιώσεις για φορολογική χρήση αναφορικά με τις ανωτέρω παροχές και υπηρεσίες που χορηγεί και διαχειρίζεται.

Διαθέσιμη από την Δευτέρα η ηλεκτρονική αίτηση για τις προνοιακές παροχές αναπηρίας

Στα Κέντρα Κοινότητας των Δήμων όλης της χώρας και στις υπηρεσίες του ΟΠΕΚΑ θα υποβάλλονται ηλεκτρονικά από την Δευτέρα 28 Ιανουαρίου νέες αιτήσεις για προνοιακά αναπηρικά επιδόματα όπως και αιτήσεις παράτασης χορήγησης επιδομάτων.

Η ηλεκτρονική αίτηση στην σχετική πλατφόρμα που έχει αναπτύξει η ΗΔΙΚΑ θα είναι διαθέσιμη από την ερχόμενη Δευτέρα για :

• αιτήσεις που υποβάλλονται για πρώτη φορά και αφορούν σε αρχική χορήγηση προνοιακών αναπηρικών επιδομάτων, σε περιοχές της χώρας όπου δεν υπάρχει σε λειτουργία πιλοτική διαδικασία. Υπενθυμίζεται πως στην Αττική, την Θεσσαλονίκη και την Αχαία συνεχίζεται κανονικά το πιλοτικό πρόγραμμα απονομής προνοιακών επιδομάτων σε Άτομα με Αναπηρία και όλες οι νέες αιτήσεις υποβάλλονται αδιάλειπτα από το 2018.

• αιτήσεις που αφορούν σε παράταση χορήγησης προνοιακών παροχών για όσους έχουν γνωμάτευση ορισμένου χρόνου από υγειονομική Επιτροπή ΚΕΠΑ η οποία έχει λήξει ή λήγει εντός του επόμενου τριμήνου (έχουν ενημερωθεί για τη λήξη της από τους Δήμους).

• αιτήσεις που αφορούν σε δικαιούχους οι οποίοι έχουν γνωμάτευση σε ισχύ από Υγειονομική Επιτροπή ΚΕΠΑ και δεν έχουν υποβάλλει αίτηση είτε για αρχική χορήγηση είτε για παράταση.

Οι αιτήσεις θα υποβάλλονται ηλεκτρονικά από εξουσιοδοτημένους υπαλλήλους των Κέντρων Κοινότητας των Δήμων όλης της Ελλάδας όπως επίσης και από εξουσιοδοτημένους υπαλλήλους της κεντρικής υπηρεσίας και των περιφερειακών υπηρεσιών του ΟΠΕΚΑ.

Επισημαίνεται πως δεν τίθεται θέμα απώλειας δικαιωμάτων, ούτε για τις νέες αιτήσεις ούτε και για τις παρατάσεις. Σε περίπτωση λήξης γνωμάτευσης ΚΕΠΑ, ο δικαιούχος έχει χρονικό περιθώριο 6 μηνών μετά την λήξη για να υποβάλλει αίτηση επανάκρισης ώστε η καταβολή του επιδόματος να ξεκινήσει από την επόμενη ημέρα της λήξης της γνωμάτευσης. Επίσης για όλες τις νέες αιτήσεις, η καταβολή του επιδόματος ξεκινάει από την 1η του επόμενου μήνα της αίτησης.

Για την υποβολή της αίτησης ο δικαιούχος πρέπει :

α) να προσκομίζει έγγραφο απόδοσης ΑΜΚΑ ή να γνωρίζει τον ΑΜΚΑ του.

β) να προσκομίζει το Δελτίο Αστυνομικής Ταυτότητας (ή Διαβατήριο)

γ) να προσκομίζει φωτοαντίγραφο της πρώτης σελίδας βιβλιαρίου καταθετικού λογαριασμού τράπεζας ή ΕΛΤΑ από το οποίο να προκύπτει ο αριθμός IBAN. Απαραίτητη προυπόθεση είναι ο δικαιούχος της προνοιακής παροχής να εμφανίζεται ως δικαιούχος ή συνδικαιούχος του λογαριασμού.

δ) αν είναι αλλοδαπός, εκτός των ανωτέρω, πρέπει να προσκομίσει άδεια διαμονής

ε) αν υποβάλλει την αίτηση τρίτο πρόσωπο (γονέας, εκπρόσωπος, δικαστικός συμπαραστάτης κλπ) πρέπει να προσκομίζει εξουσιοδότηση ή πληρεξούσιο.

Δικαιούχοι που ελάμβαναν προνοιακό αναπηρικό επίδομα από τους Δήμους και πληρώθηκαν για πρώτη φορά από τον ΟΠΕΚΑ στις 18 Ιανουαρίου 2019, θα πρέπει για κάθε μεταβολή των στοιχείων τους – όπως για παράδειγμα αλλαγή διεύθυνσης, αλλαγή τραπεζικού λογαριασμού κλπ. – να απευθύνονται και να υποβάλλουν αιτήσεις στις αρμόδιες υπηρεσίες των Δήμων μέχρι 28-2-2018. Το ίδιο ισχύει και για τα μέλη των οικογενειών τους, σε περίπτωση θανάτου του δικαιούχου.

Επίσης δικαιούχοι που ελάμβαναν διατροφικό επίδομα θα πρέπει να απευθύνονται για κάθε μεταβολή στοιχείων στις αρμόδιες υπηρεσίες των Διευθύνσεων Υγείας των Περιφερειών μέχρι 1-2-2018.